Çveneburilerin (ჩვენებური) ve özellikle tarihi Ach'ara (აჭარა), Mach'akh'eli (მაჭახელი) ve İmerkh'evi (იმერხევი) vadilerinin en canlı, en içten ve neşeli geleneksel danslarından biri olan Kg'olsama (კოლსამა) ve onun hareketli devamı niteliğindeki Kg'olsamas - Gadakts'euli (კოლსამას - გადაქცეული) hakkında hazırladığım detaylı derlemeyi sizlerle paylaşıyorum.
Kg'olsama (კოლსამა) Nedir ve Ne Anlama Gelir?
Kg'olsama (veya bazı kaynaklarda geçen şekliyle Kg'olsarma), temelinde sevda, flört ve zerafeti barındıran çiftli veya grupla oynanan bir Gürcü halk dansıdır.
Kg'olsama, köken olarak Mach'akh'eli (მაჭახელი) ve İmerkh'evi (იმერხევი) bölgesinin düğün ve meci (kolektif imece) akşamlarından süzülüp gelmiştir.
1877-1878 (93 Harbi) göçleri sonrasında Türkiye'ye (Bursa/İnegöl, Balıkesir/Gönen, Sakarya/Hendek, Düzce, Kocaeli, Artvin) yerleşen Çveneburi toplulukları, bu dansı düğünlerin ve kültür gecelerinin en vazgeçilmez lezzeti olarak yaşatmışlardır. Özellikle İnegöl'ün ünlü Hayriye Köyü folklor ekibi repertuarlarında Kg'olsama ve Kg'olsamas - Gadakts'euli en otantik haliyle korunmuş ve sergilenmiştir.
Gandagana (განდაგანა) dansıyla bazı estetik ve ritmik benzerlikler taşısa da Kg'olsama, hem oynanış biçimi hem de müziğiyle kendi nev-i şahsına münhasır bir kimliğe sahiptir. Geleneksel köklerinde (eski araştırmalarda) kimi zaman sadece erkeklerin yeteneklerini sergilediği bir formda karşımıza çıksa da, bugün düğünlerde ve şenliklerde yaygın olarak kızlı-erkekli gruplar hâlinde büyük bir neşe ve coşkuyla oynanmaktadır.
Dansın Karakteri, Yapısı ve Figürleri
Kg'olsama, kıvrak adımların, ayak oyunlarının ve ritmik hareketlerin ön planda olduğu, seyretmesi kadar icra etmesi de büyük bir enerji gerektiren bir oyundur. Kg'olsama dansına eşlik eden müzikal doku son derece zengindir:
YouTube Üzerinden Örnekler
Sizler de kendi yörenizdeki Kg'olsama varyasyonlarını, anılarınızı veya bildiğiniz farklı figürleri yorumlarda paylaşabilirsiniz!
Kg'olsama (კოლსამა) Nedir ve Ne Anlama Gelir?
Kg'olsama (veya bazı kaynaklarda geçen şekliyle Kg'olsarma), temelinde sevda, flört ve zerafeti barındıran çiftli veya grupla oynanan bir Gürcü halk dansıdır.
- İsmin Anlamı: Gürcüce kökenli bir adlandırma olan Kg'olsama / Kg'olsarma, kelime anlamı olarak "kolların sarılması" veya "kolların ahenkli dansı" anlamına gelir.
- Kg'olsamas - Gadakts'euli (კოლსამას - გადაქცეული): "Gadakts'euli " kelimesi Gürcücede "dönüşümlü", "değişerek geçen" veya "aktarılan" anlamına gelir. Kg'olsama'nın ardından temponun hızlanması, ritmin ve figürlerin boyut değiştirerek coşkuya dönüşmesini ifade eden devam bölümüdür.
Kg'olsama, köken olarak Mach'akh'eli (მაჭახელი) ve İmerkh'evi (იმერხევი) bölgesinin düğün ve meci (kolektif imece) akşamlarından süzülüp gelmiştir.
1877-1878 (93 Harbi) göçleri sonrasında Türkiye'ye (Bursa/İnegöl, Balıkesir/Gönen, Sakarya/Hendek, Düzce, Kocaeli, Artvin) yerleşen Çveneburi toplulukları, bu dansı düğünlerin ve kültür gecelerinin en vazgeçilmez lezzeti olarak yaşatmışlardır. Özellikle İnegöl'ün ünlü Hayriye Köyü folklor ekibi repertuarlarında Kg'olsama ve Kg'olsamas - Gadakts'euli en otantik haliyle korunmuş ve sergilenmiştir.
Gandagana (განდაგანა) dansıyla bazı estetik ve ritmik benzerlikler taşısa da Kg'olsama, hem oynanış biçimi hem de müziğiyle kendi nev-i şahsına münhasır bir kimliğe sahiptir. Geleneksel köklerinde (eski araştırmalarda) kimi zaman sadece erkeklerin yeteneklerini sergilediği bir formda karşımıza çıksa da, bugün düğünlerde ve şenliklerde yaygın olarak kızlı-erkekli gruplar hâlinde büyük bir neşe ve coşkuyla oynanmaktadır.
Dansın Karakteri, Yapısı ve Figürleri
- Sevda ve Nükte: Dans, bir genç erkek ile genç kızın (veya gençlerin gruplar halinde) birbirine kur yapmasını, tatlı atışmalarını ve sevdasını anlatır.
- Koreografik Akış:
- Ağır/Süzülen Giriş (Kg'olsama): Dans yumuşak ve ritmik adımlarla başlar. Kadın oyuncu narin ve kuğu misali süzülüş adımlarıyla ilerlerken, erkek oyuncu gururlu ve koruyucu bir tavırla ona eşlik eder.
- Coşkulu Dönüşüm (Kg'olsamas-Gadakts'euli ): Müziğin hızlanmasıyla birlikte devreye giren bu aşamada ayak vurma, dize çökme, hızlı dönüşler ve neşeli el çırpmalar sahneye hakim olur.
Kg'olsama, kıvrak adımların, ayak oyunlarının ve ritmik hareketlerin ön planda olduğu, seyretmesi kadar icra etmesi de büyük bir enerji gerektiren bir oyundur. Kg'olsama dansına eşlik eden müzikal doku son derece zengindir:
- Tulum (ჩიბონი - Çiboni): Otantik Mach'akh'eli ve Ach'ara stilinde tulum ana ezgiyi taşır.
- Akordeon (აკორდეონი) & Garmon (გარმონი): Türkiye'deki Çveneburi köylerinde ve düğünlerinde en sık tercih edilen çalgıdır.
- Kucak Davulu (დოლი - Doli): Ritmin coşkusunu sağlayan ritim enstrümanıdır.
- Panduri (ფანდური) & Ch'onguri (ჭონგური): Geleneksel telli çalgılar olarak ezgiye renk katar.
YouTube Üzerinden Örnekler
Sizler de kendi yörenizdeki Kg'olsama varyasyonlarını, anılarınızı veya bildiğiniz farklı figürleri yorumlarda paylaşabilirsiniz!
