Gürcü halk müziği çalgı tasnifinde Garmon ve Akordeon, "Ses Üreten Yabancı Kökenli Nesneler" (Körüklü / Kamışsız Havalı Çalgılar) kategorisinde değerlendirilir. Kaynaklarda özellikle Gürcü yöresel tavrıyla çalınan körüklü ve tuşlu/düğmeli yapısı nedeniyle "Garmoni (Gürcü Akordeonu)" veya "Kafkas Akordeonu" olarak adlandırılmaktadır. 19. yüzyılın sonlarından itibaren Kafkasya genelinde ve Çveneburi köylerinde hızla benimsenerek geleneksel müziğin, halk oyunlarının ve çok sesli vokallerin ana eşlik çalgısı haline gelmiştir.
Düğünler, "Ayingi" Sohbetleri ve Köy Yaşamındaki Rolü
Müzik Grubu Çalışmaları, Albümler ve Eğitmenler
Düğünler, "Ayingi" Sohbetleri ve Köy Yaşamındaki Rolü
- Düğünlerin ve Eğlencelerin "Olmazsa Olmazı": Çveneburi köylerinde akordeon çalmayı bilen kişiler toplumsal etkinliklerin baş aktörleridir; akordeoncu olmadan düğünlerin ve sohbetlerin tadının çıkmayacağı vurgulanır.
- Gönen Köyleri ve "Bulunmaz Hint Kumaşı" Fıkrası: Balıkesir/Gönen ve civarındaki Gürcü köylerinde gençlerin akşamları toplandığı sohbet ve eğlencelere "ayingi" denir. Bu gecelerde akordeon çalan kişiler hiç durmadan çalmak zorunda kaldıkları için geleneksel nüktelere konu olmuşlardır. Kollarının ağrısından bunalan bir akordeoncunun çalmayı bırakıp yarı Türkçe yarı Gürcüce: "Ekopali ekopa yahu! Mevgale! Rodebaamdi perhulopt?" (Yeter yeter yahu! Yoruldum, ne zamana kadar oynuyorsunuz? Biz de insanız, damarlardan geliyor bu!) diyerek sitem etmesi yöresel bir fıkra olarak aktarılır.
- İnegöl Hayriye Köyü Düğünleri: Hayriye köyündeki düğünlerde geleneksel Gürcü müziği yerel bir akordeoncu ve ritmik olarak kalasa vuran köylü erkekler tarafından icra edilir.
- Sakarya Boğazköy Düğünleri: Köy düğünlerinde ve şenliklerinde akordeon eşliğinde horon tepilir (örneğin dergide yer alan fotoğraf kaydında Hamza Bülbül akordeon çalarken gösterilmiştir).
- Müzisyen Eksikliği ve Kültürel Kayıp: Sakarya Akyazı-Karapürçek civarındaki Gürcü köylerinde akordeon ya da tulum (çiboni) çalan usta kalmadığında, geleneksel halk oyunlarının müziksiz kalarak sadece sözlü mânilerle sürdürülmeye çalışıldığı ifade edilmektedir.
Müzik Grubu Çalışmaları, Albümler ve Eğitmenler
- Kafdağı Müzik Topluluğu & İberya Özkan (Melaşvili): İberya Özkan yönetiminde kurulan Kafdağı Müzik Topluluğu'nun Kafdağı'ndan Ezgiler ve Kafdağı'ndan Anadolu'ya albümlerinde garmon ve akordeon; doli, panduri ve tulum gibi otantik çalgılarla birlikte kullanılmıştır. İberya Özkan ayrıca dernek bünyesinde akordeon ve garmon dersleri vermiştir.
- Eşref Şentürk (Kırkitadze) ve "Garmonla Gürcü Dansları": Eşref Şentürk, garmon ve akordeonda yüksek virtüözlüğüyle öne çıkmış; Garmonla Gürcü Dansları kasedinde Horumi, Gandagan, Partsa, Kolsama, Tsekva Kartuli gibi oyun havalarını garmonun zengin bas ve akor polifonisiyle icra etmiştir.
- Bayar Şahin (Kondaridze) - "Horona Çağrı": Bayar Şahin'in albümlerinde garmon (Eşref Şentürk) ezgilere çok sesli olarak eşlik etmiştir.
