Saz ve Tarın İşlevi:...
GürcüTürk
Son Etkinlik: 18.10.2026, 13:06
Üye Olundu: 09.10.2026
Konum: Yalova
-
Gürcü Âşıklık/Ozanlık Geleneği ve Saz/Tar/Bağlama
Âşıklık kültürü Doğu Karadeniz, Doğu Anadolu, İran, Azerbaycan, Ermenistan ve Güney Gürcistan coğrafyasında ortak bir kültürel miras olarak şekillenmiştir. Gürcistan'ın güney bölgelerinde 16. ve 17. yüzyıllarda yerleşen âşıklık/ozanlık geleneği, 17. ve 18. yüzyıllarda Tiflis merkezli olarak güçlü bir kurumsallaşmaya ulaşmıştır. Burada yetişen âşıkların özel eğitim aldıkları okulları bulunmakta ve çok dilli (Gürcüce, Türkçe, Azerice vb.) icra yapabilmekteydiler.
Saz ve Tarın İşlevi:... -
Dudukg'i (დუდუკი) - Gürcü Meyi
Oğuz Medetoğlu'nun Gürcü halk müziği çalgı tasnifi çalışmasında Dudukg'i, "Ses Üreten Yabancı Kökenli Nesneler" ana başlığı altında, "Aerofonlar (Üflemeli Çalgılar) > Çift Kamışlılar" grubunda "Dudukg'i (Gürcü Meyi)" biçiminde tanımlanmaktadır.
Müzikal Nitelik: Anadolu ve Kafkas coğrafyasındaki mey / balaban çalgısının Gürcü müzik kültüründeki karşılığı olup, çift kamışlı yapısıyla tok, hüzünlü ve derin bir tınıya sahiptir.
Etimolojik ve... -
Salamuri (სალამური) - Gürcü Kavalı
Salamuri (სალამური), Gürcü halk müziği çalgı tasnifinde Aerofonlar (Üflemeli Çalgılar) kategorisinde yer alır. Çveneburi müzik çevrelerinde sıklıkla "Gürcü kavalı" veya "Kafkas kavalı" olarak tanımlanmaktadır.
Mitolojik Kökenleri ve Arkeolojik Geçmişi- Mitolojik Anlatı: Halk arasındaki efsanelere göre Salamuri'nin ortaya çıkış nedeni insanoğlunun dertleridir; yetim bir gencin mezarında biten ilk kamıştan rüzgar esmesiyle çıkan inleme sesinin Salamuri'ye
-
Ch'onguri (ჭონგური) - Gürcü Sazı
Ch'onguri (ჭონგური), Gürcü halk müziği çalgı tasnifinde Kordofonlar (Telli Çalgılar) kategorisinin parmakla/mızrapla çalınan telli çalgılar alt grubunda yer alır. Dört telli otantik bir Gürcü halk sazıdır. Kaynaklarda "Bir tür Gürcü sazı" olarak da tanımlanmaktadır. Ch'onguri genel olarak Batı Gürcistan’a özgü bir çalgıdır. Özellikle İmereti, Guria, Samegrelo, Acara ve Abhazya bölgelerinde son derece popülerdir.
Doğu Gürcistan’da 3 telli Panduri ne kadar baskın ve yaygınsa,... -
Panduri (ფანდური) - Gürcü Sazı
Panduri, Gürcü halk müziği çalgı tasnifinde Kordofonlar (Telli Çalgılar) kategorisinin parmakla/mızrapla çalınan telli çalgılar alt grubunda yer alır. Eskiden doğu ve iç Gürcistan bölgesinde (Pşav, Hevsur, Tuşeti, Kakheti) son derece yaygın olup Gürcü kültürünün en eski ve güçlü ses veren geleneksel sazlarından biridir. Genellikle tek parça dut veya ceviz ağacından oyularak yapılır ve geleneksel olarak 3 tellidir.
Tarlada çalışırken, imecelerde, geleneksel törenlerde, eğlencelerde,... -
Garmon (გარმონი) / Gürcü Akordeonu
Gürcü halk müziği çalgı tasnifinde Garmon ve Akordeon, "Ses Üreten Yabancı Kökenli Nesneler" (Körüklü / Kamışsız Havalı Çalgılar) kategorisinde değerlendirilir. Kaynaklarda özellikle Gürcü yöresel tavrıyla çalınan körüklü ve tuşlu/düğmeli yapısı nedeniyle "Garmoni (Gürcü Akordeonu)" veya "Kafkas Akordeonu" olarak adlandırılmaktadır. 19. yüzyılın sonlarından itibaren Kafkasya genelinde ve Çveneburi köylerinde hızla benimsenerek geleneksel müziğin, halk oyunlarının...
-
Doli (დოლი) - Gürcü Davulu
Doli (დოლი), geleneksel Gürcü halk müziği çalgı tasnifinde Membranofonlar (Vurmalılar) grubunda yer almaktadır. Kaynaklarda "Kafkas davulu", "Kafkas koltuk davulu" veya "bir tür Gürcü davulu" biçiminde tanımlanmaktadır.
Çalınış Tekniği, İcra ve İcra Sanatçıları- Çalınış Biçimi: Doli; kucağa oturtularak ya da kol altına alınarak parmaklar ve avuç içiyle ritim vurulmak suretiyle çalınır.
- İcra Kapasitesi ve Nüanslar: Müzikolog ve icracıların tespitlerine
-
Çiboni (ჩიბონი) - Gürcü Tulumu
Çiboni (ჩიბონი), geleneksel Gürcü üflemeli çalgılarından Gudastd'viri (გუდასტვირი - tulum) ailesinin Acara ve Artvin yöresine özgü çeşididir. Gürcü halk müziği çalgı tasnifinde üflemeli çalgılar (aerofonlar) başlığı altında yer alır; kimi etnografik kaynaklarda "Goyda (a. Gudastd'viri, b. Çiboni)" alt başlığıyla kategorize edilmiştir.
Niko Mari'nin Seyahat Günlüklerindeki Etnografik Kayıtlar- yüzyılın başlarında Doğu Karadeniz ve Gürcistan coğrafyasında
-
Pkh'alistolma (Gürcü Usulü Karalahana Sarması)
Çveneburi mutfağının başyapıtlarından biri olan Phalistolma, klasik karalahana sarmasından içerdiği yoğun baharatlar (özellikle kişniş) ve etli iç harcıyla ayrılır. "Phali" lahana/yaprak, "tolma" ise dolma (sarma) anlamına gelir.
Malzemeler:
Dış Yapraklar İçin:- 2-3 bağ taze karalahana yaprağı
- Haşlamak için kaynar su ve tuz
- 300 gram orta yağlı dana veya kuzu kıyma (geleneksel olarak satır kıyması tercih edilir)
- 1 çay barda
-
Kindzibalahi
Çveneburi mutfağının bahar aylarında toplanan taze yabani kişniş (kindz'i) otuyla yapılan, son derece aromatik ve hafif yemeği Kindzibalahi'nin detaylı tarifi:
Malzemeler:- 1 bağ yabani kişniş otu (kindzi balahi - taze ve körpe olmalı)
- 1 adet büyük boy kuru soğan
- 2-3 yemek kaşığı tereyağı (veya zeytinyağı)
- 2 diş sarımsak
- 2 adet yumurta (isteğe bağlı, ot kavurmalarına çok yakışır)
- Damak tadınıza göre tuz, karabiber ve pul biber
- Temizleme: Yabani kişniş otlarını
-
Carhala / Phali / Pkh'ali
Gürcü mutfağında genel olarak "Phali" (Pkh'ali) adıyla bilinen ve Çveneburiler tarafından "Carhala" (aslında Gürcüce pancar anlamına gelse de yöresel olarak pazı veya pancar yapraklarıyla yapılan versiyonlarına bu isim verilir) olarak adlandırılan bu eşsiz zeytinyağlı mezenin tarifi şu şekildedir:
Malzemeler:- 2 demet taze pazı yaprağı
- 1 su bardağı ceviz içi (ince çekilmiş veya havanda yağını bırakana kadar dövülmüş)
- 3-4 diş sarımsak
- 1 tatlı kaşığı öğütülmüş
-
Motrevli
Malzemeler:- 1 bağ karalahana
- 3 yemek kaşığı tereyağı (tercihen köy tereyağı)
- 1,5 - 2 su bardağı tuzlu ayran (koyu kıvamlı ve tercihen hafif ekşi)
- Damak tadınıza göre tuz
- Yeteri kadar su (lahanaları haşlamak için)
- Karalahana yapraklarını bol suda iyice yıkayın. Sert sap kısımlarını ayıklayın ve yaprakları olabildiğince ince bir şekilde kıyın.
- Geniş bir tencerede suyu kaynatın. İnce kıyılmış lahanaları kaynar suya ekleyip iyice yumuşayana kadar haşlayın.
- Haşlanan
-
Et Lebsi
- Kuru soğan yemeklik doğranarak tereyağında kavrulur.
- İri parçalar halinde doğranmış kemikli kuzu eti eklenerek etler mühürlenene dek kavrulur.
- Bir avuç kırık pirinç veya bulgur eklenip kavurmaya devam edilir.
- Etler suyunu çektiğinde sıcak su ilave edilerek pişmeye bırakılır.
- Havanda (pilayda) ceviz, kişniş, kimyon, pul biber, sarımsak, karabiber, mısır unu ve buğday unu, cevizin yağı çıkana kadar özenle ezilir.
- Bu zengin baharatlı ceviz sosu pişen
-
Tavuk Lebsi
- Kuru soğan yemeklik doğranarak tereyağında güzelce kavrulur.
- İri parçalar halinde doğranmış kemikli tavuk eti eklenip kavurmaya devam edilir.
- Ardından bir avuç kadar kırık pirinç veya bulgur eklenerek hafifçe çevrilir.
- Suyu çekilen etlere sıcak su ilave edilerek pişmeye bırakılır.
- Havanda (pilayda) ceviz, kişniş, kimyon, pul biber, sarımsak, karabiber, mısır unu ve buğday unu, cevizin yağı çıkana dek iyice ezilir.
- Hazırlanan bu muazzam karışım pişen
-
Kerçho Lobyo (Kurutulmuş Taze Fasulye)
- Kurutulmuş fasulyeler ayıklanıp yıkanır ve haşlanır.
- Suyu süzülüp bir kenara alınır.
- Kuru soğan yemeklik doğranıp tereyağında pembeleşene dek kavrulur.
- Salça eklenip kokusu çıkana kadar kavrulmaya devam edilir.
- Pul biber ve haşlanmış fasulyeler eklenip biraz çevrildikten sonra, içine bir avuç yarma (kırık buğday) katılır.
- Sıcak su ilave edilip pişmeye bırakılır.
- Suyu çekene dek pişen yemeğin tuzu ayarlanır ve mısır ekmeğiyle sıcak olarak sunulur.
-
Lobyo Pkh'ali (Barbunyalı Karalahana)
- Karalahanalar özenle ayıklanıp yıkanır ve doğranır.
- Kaynayan suya bir yemek kaşığı tereyağı eklenir ve karalahanalar rengi dönüp yumuşayana dek haşlanarak suyu süzülür.
- Yeniden kaynatılan temiz suya alınan lahanalar iyice pişirilir.
- Lahanalara barbunya fasulye, mısır unu, tereyağı, tuz ve isteğe bağlı süt veya kaymak eklenip, laperdayla (özel ezici) dövülerek pişirilmeye devam edilir.
- Havanda (pilayda) ceviz, mısır unu, kişniş, sarımsak, tuz, fesleğen
-
Zetiyani (Cevizli Tavuk)
- Tavuk göğsü bol suda iyice haşlanır.
- Sudan çıkarılan etler ılındıktan sonra tel tel didilir.
- Havanda (pilayda) sarımsak ve ceviz, yağı çıkana dek dövülür ve içine haşlanmış tavuğun lezzetli suyundan eklenir.
- Hazırlanan bu zengin ceviz sosu, didilmiş tavukların üzerine dökülerek iyice harmanlanır ve dinlenmeye bırakılır.
- Genellikle soğuk olarak, yanında mısır ekmeğiyle servis edilen ferahlatıcı bir lezzettir.
-
Malahto (Cevizli Fasulye)
- Taze fasulyeler ayıklanıp yıkanır ve elde veya bıçakla üç dört parçaya bölünür.
- Kaynayan su dolu bir tencereye atılarak yumuşayana dek pişirilir.
- Havanda (pilayda) cevizler, yağı çıkana dek iyice dövülür.
- Ezilen cevize reyhan, kişniş, sarımsak, pırasa, koruk ve biber eklenerek ezme işlemine devam edilir.
- Hazırlanan bu aromatik sos, pişen fasulyelere eklenir.
- Tuzu ayarlandıktan sonra iki üç dakika daha kaynatılıp ocaktan alınır.
- Sıcak mısır ekmeğiyle
-
Kalaço (Ayran Kaynatması)
- Bir tencerede tereyağı eritilip hafifçe kızdırılır.
- İçine koyu kıvamlı ayran, sürekli ve yavaş yavaş karıştırılarak eklenir.
- Ayran kaynayana dek karıştırma işlemi sürdürülür.
- Kaynamaya başladığında içine mısır ekmeği ufalanır.
- Çorba biraz daha pişirildikten sonra tuzu eklenir ve ocaktan alınır.
- Karakteristik lezzetiyle sofralarda fark yaratır.
-
Gürcü Çorbası (Patates Çorbası)
- Bir tencerede tereyağı eritilir, içine doğranmış kuru soğanlar eklenip pembeleşene dek kavrulur.
- Salça ilave edilerek kokusu çıkana kadar kavurmaya devam edilir.
- Ardından, yıkanıp soyulmuş ve küp küp doğranmış patatesler eklenir.
- Karışım biraz kavrulduktan sonra sıcak su ilave edilerek pişmeye bırakılır.
- Patatesler yumuşadığında tuzu ayarlanır ve ocaktan alınır.
- İçinizi ısıtacak bu çorba, sıcak sıcak servis edilir.
Görüntülenecek etkinlik sonucu yok
