Âşıklık kültürü Doğu Karadeniz, Doğu Anadolu, İran, Azerbaycan, Ermenistan ve Güney Gürcistan coğrafyasında ortak bir kültürel miras olarak şekillenmiştir. Gürcistan'ın güney bölgelerinde 16. ve 17. yüzyıllarda yerleşen âşıklık/ozanlık geleneği, 17. ve 18. yüzyıllarda Tiflis merkezli olarak güçlü bir kurumsallaşmaya ulaşmıştır. Burada yetişen âşıkların özel eğitim aldıkları okulları bulunmakta ve çok dilli (Gürcüce, Türkçe, Azerice vb.) icra yapabilmekteydiler.

Saz ve Tarın İşlevi: Âşıklar diyar diyar gezerek repertuarlarını halka tanıtırken saz ve tar eşliğinde şiirlerini ve destanlarını terennüm etmişlerdir. Saz, ozanların temel kültür ve aktarım aleti olarak kabul edilmiştir.

Şavşat, İmerhev ve Ach'ara Yöresindeki Gürcü Âşıklar ve Destan İcraları

Ünlü dilbilimci ve etnolog Niko Mari'nin 20. yüzyılın başındaki Şavşat ve İmerhev seyahat günlüklerine göre:

• Yöredeki Gürcü Âşıklar: Niko Mari, Şavşat ve İmerhev vadisinde 20'den fazla Gürcü kökenli âşığın varlığını kaydetmiştir. Bu isimler arasında Âşık Ali Çavuş (İmerhevli), Âşık Kâmil ve genç İmerhevli ozanlar öne çıkmaktadır.
• Destan (Dastani) Kültürü: Acara ve Şavşat sözlü geleneğinde Türkçeden geçen "destan" (dastani) kavramı kökleşmiştir. Bu gelenekte Tehar Mirza Destanı, Köroğlu Destanı ve Kurban Destanı geniş bir popülerliğe sahiptir.
• İki Dilli (Bilingual) İcra Metodu: Şavşat ve Acara'da saz/tar eşliğinde icra edilen destanların son derece özgün bir anlatım yapısı vardır: Destanın hikâye ve nesir (düzyazı) kısımları Gürcüce anlatılırken; âşığın sazı/tarı eline alıp şarkı olarak söylediği lirik ve şiirsel bölümler doğrudan Türkçe olarak terennüm edilir.

Türk Âşık Edebiyatı ile Gürcü Halk Müziğinin Etkileşimi

• Ortak Şiir ve Müzik Mirası: Gürcü halk müziği uzmanları, Gürcü müzik kültürü ile Türk Âşık Edebiyatı (Karacaoğlan, Köroğlu, Dadaloğlu, Pir Sultan Abdal vb.) arasında tarihsel ve estetik açıdan güçlü etkileşimler bulunduğunu ve bu eserlerin geleneksel müzik statüsünde kabul gördüğünü belirtmektedir.
• Sözlü Şiir ve Şarkı Uyumu: Artvin, Şavşat ve Borçka yöresinde hem Türkçe hem Gürcüce söylenen lirik aşk şiirleri ve mâniler, aynı ritmik ve duygusal yapıyı paylaşarak ortak bir âşıklık söylemi oluşturmaktadır.