Çiboni (ჩიბონი), geleneksel Gürcü üflemeli çalgılarından Gudastd'viri (გუდასტვირი - tulum) ailesinin Acara ve Artvin yöresine özgü çeşididir. Gürcü halk müziği çalgı tasnifinde üflemeli çalgılar (aerofonlar) başlığı altında yer alır; kimi etnografik kaynaklarda "Goyda (a. Gudastd'viri, b. Çiboni)" alt başlığıyla kategorize edilmiştir.
Niko Mari'nin Seyahat Günlüklerindeki Etnografik Kayıtlar
Halk Dansları ve Toplumsal Yaşamda İcrası
Niko Mari'nin Seyahat Günlüklerindeki Etnografik Kayıtlar
- yüzyılın başlarında Doğu Karadeniz ve Gürcistan coğrafyasında araştırmalar yapan ünlü dilbilimci ve etnolog Niko Mari'nin günlüklerinde Çiboni hakkında son derece kıymetli tespitler bulunmaktadır:
- Geleneksel Çalgı Niteliği: Niko Mari, Çiboni’yi "Gudastd'viri çeşidi olan geleneksel Gürcü üflemeli tulum çalgısı" olarak tanımlamaktadır.
- Şavşat Seyahati ve İcra: Niko Mari'nin Şavşat gezisi sırasındaki gözlemlerine göre Çiboni, yöre halk oyunlarında ve dans melodilerinde sıklıkla kullanılan popüler bir çalgıdır.
- Kültürel Etkileşim: Günlüklerde yer alan kayıtlar, Şavşat dans ve şarkılarındaki tonsal ve ritmik özelliklerin Türk folkloru ile entegre bir yapıda geliştiğini ortaya koymaktadır.
Halk Dansları ve Toplumsal Yaşamda İcrası
- Kh'orumi Dansındaki İşlevi: Savaş ve askerlik temalı geleneksel Kh'orumi (ხორუმი) dansının anlatımında, gece vakti uzaktan hafifçe duyulan Çiboni sesiyle birlikte savaşçıların gizlice toplanıp keşfe başladığı sahnelenir.
- Geleneksel Tavır ve Çokseslilik: Çveneburi müzisyenleri ile yapılan söyleşilerde, tulumun/çiboninin geleneksel çoksesli yapısının ve yöresel tavrının bozulmadan doğru teknikle çalınmasının kültürel aktarım açısından hayati önem taşıdığı vurgulanmaktadır.
- Eğitim ve Albüm Çalışmaları: Çveneburi derneklerinde ve kültür gruplarında (örneğin Kafdağı Müzik Topluluğu) panduri, doli ve salamuri ile birlikte geleneksel tulum/çiboni derslerinin ve icralarının yer aldığı belirtilmektedir.
